جام مهر

 

شعر حفظی

                                         آواز عشق

بیت 1- هر نفس آواز عشق می رسد از چپ و راست

                                                       ما به فلک می رویم ، عزم تماشا که راست ؟

نفس: نسيم هوا، دم،مجاز از لحظه

آواز عشق: اضافه ي تشبیهي

چپ و راست : تضاد ، مجازاً از اطراف

عشق دائماً فریاد بر می آورد که ما به سوی قرب الهی گام بر می داریم چه کسی با ما همراه و هم سفر می شود ؟

 

بیت 2- ما به فلک بوده ایم ، یار ملک بوده ایم

                                                      باز همان جا رویم جمله ، که آن شهر ماست

 فلک و ملک : جناس ناقص اختلافی

منزلگه اصلی ما عرش الهی . آن هم در کنار فرشتگان بوده است . جملگی به آن جا می رویم که جایگاه اصلی ماست

بیت 3- خود ز ملک برتریم ، وز ملک افزون تریم

                                                       زین دو چرا نگذریم ؟ منزل ما کبریاست

کبریا : عظمت ، بزرگی ، مجازاً بارگاه

مقام و منزلت آدمی از آسمان و ملائک هم برتر است . حالا که چنین است پس چرا از این دو فراتر نرویم .

 

بیت 4- بخت جوان یار ما ، دادن جان کار ما

                                                         قافله سالار ما فخر جهان مصطفاست

بخت جوان: تشخيص

یار و کار : جناس ناقص اختلافی

جوان و جان: جناس ناقص افزايشي

جوان و جهان: جناس ناقص اختلافي

دادن جان کار ما : کنایه از ایثار و فداکاری

بخت با ماست ، سعادتمند هستیم ، شیوه ی ما ایثار و فداکاری است . در این راه پیشوا و مقتدای ما رسول گرامی است که مایه ی فخر جهانیان است .

بیت 5- از مه او مه شکافت ، دیدن او برنتافت

                                                      ماه چنان بخت یافت ، او که کمینه گداست

 تلمیح به واقعه ی شق القمر دارد.

مه (اوّل): استعاره از چهره ي زيباي پيامبر

بر نتافت: تحمل نكرد

ماه چنان بخت یافت : تشخیص

کمینه گدا : کمترین گدا

حسن تعليل: علت شق القمر ،بي تابي او در برابر زيبايي پيامبر

در مقابل چهره ی پر نور و روحانی او ، ماه آسمان شکافته شد و دیدار او را تاب نیاورد . او (ماه )که کمترین مخلوقات است این گونه سعادتمند باشد پس چرا انسان نشود؟

بیت 6 – بوی خوش این نسیم از شکن زلف اوست

                                                  شعشه ی این خیال زان رخ چون « والضّحا » ست

شكن: پيچ و خم زلف

حسن تعليل: بوی خوش این نسيم به خاطر پيچ و خم زلف پيامبر(ص)

شعشعه: درخشش، پراكنده شدن نور و روشنايي

  رخ چون « والضّحا » ست : تشبیه

شعشعه ي خيال: اضافه ي استعاري

والضّحا : روز روشن

بيت تضمين دارد

بوی خوش نسیم عشق به خاطر وجود پیامبر صلی الله علیه و آله است و نور و روشناییاین خیال شعف آور به خاطر چهره ی روشن اوست .

بیت 7- خلق چو مرغابیان زاده ز دریای جان

                                                  کی کند این جا مُقام مرغ کز آن بحر خاست؟

خلق چو مرغابیان   : تشبیه

دریای جان : اضافه ی تشبیهی

بحر : استعاره از عالم ملکوت

کی کند این جا مُقام مرغ کز آن بحر خاست؟ : استفهام انکاری

انسانها چون مرغابی هایی هستند که پرورده ی دریای معنویت و روحانیت اند. چگونه ممکن است که بتوانند در این دنیای خاکی بمانند ؟

بیت 8- آمد موج اَلَست ، کشتی قالب ببست

                                               باز چو کشتی شکست نوبت وصل و لقاست

آمد موج اَلَست ، کشتی قالب ببست : تلمیح به «الست بربكم قالوا بلي»

موج اَلَست: اضافه ي تشبيهي

الست: مجاز از پيمان خداوند با انسان در روز ازل

كشتي قالب ببست : کنایه از خلق جسم انسان

كشتي قالب: اضافه ي تشبيهي

کشتی : استعاره از جسم

كشتي شکست : کنایه از مردن

  وقتی انسان فرمان الهی را پذیرفت (بندگی را ) و این عهد و پیمان وقالب بسته شد، بار دیگر که این کشتی خاکی جسم (کشتی وجود)شکسته شود و به جایگه اصلی باز می گردد.

معنی : روز ازل قالب انسان ها شکل گرفت و هنگامی که این قالب شکسته شود ما به آرامش می رسیم .